شهید دریاقلی سورانی یانچشمهای قهرمان ملی و یکی از چهرههای ماندگار دفاع مقدس است که با اقدام شجاعانه و حیاتی خود، مانع از سقوط شهر آبادان به دست نیروهای متجاوز عراقی شد. او نماد ایثار مردم عادی در بحبوحه جنگ است.
بیوگرافی و زندگی شهید دریاقلی سورانی
دریاقلی سورانی (متولد ۱۳۲۳ یا ۱۳۲۴) در روستای یانچشمه در استان چهارمحال و بختیاری متولد شد. او در دوران جوانی به شهر آبادان مهاجرت کرد و در کوی ذوالفقاریه که در حاشیه شهر و در نزدیکی رودخانه بهمنشیر قرار داشت، به شغل اوراقفروشی مشغول بود. سادگی زندگی و جسارت او از ویژگیهای اخلاقی بارز او بود؛ به طوری که خانهاش را در اختیار یک خانواده نیازمند گذاشته و خودش در محل کارش زندگی میکرد.
حماسه دوچرخه و نجات آبادان
دریاقلی سورانی با یک اقدام هوشمندانه و قهرمانانه، نقشه دشمن بعثی را برای اشغال غافلگیرانه آبادان خنثی کرد. ماجرا از این قرار است که در آبان سال ۱۳۵۹، چند روز پس از سقوط خرمشهر و در شرایطی که آبادان در آستانه محاصره کامل بود، دریاقلی که در محل کارش در کوی ذوالفقاریه مشغول بود، متوجه عبور شبانه نیروهای عراقی از رودخانه بهمنشیر شد. عراقیها قصد داشتند با یک حمله غافلگیرانه، آبادان را اشغال کنند تا بتوانند از آنجا پیشروی به سمت اهواز و شیراز را آغاز کنند.
دریاقلی که متوجه عمق فاجعه و اهمیت این نفوذ شده بود، بدون درنگ و برای اینکه توجه دشمن را جلب نکند (با وجود داشتن اتومبیل و موتورسیکلت)، با یک دوچرخه کهنه به سمت آبادان به راه افتاد.
او مسافت حدود ۹ کیلومتری را با سرعت تمام در تاریکی شب رکاب زد. در طول مسیر، با فریادهای «ای مردم! عراقیها آمدند!»، مدافعان مردمی و ساکنان شهر را آگاه کرد.
این اقدام بهموقع، مردم را با هر وسیلهای که داشتند (چوب، بیل و چاقو) به سمت منطقه ذوالفقاری کشاند و نیروهای سپاه پاسداران و مدافعان شهر نیز سازماندهی شدند.
بلافاصله نیروهای نظامی داخل شهر اعم از ارتش، سپاه، بسیج و مردم محلی به منطقه ذوالفقاری آمده و به سه گروه ۱۲، ۱۳ نفری تقسیم شدند. دو گروه از وسط و یک گروه هم به سمت چپ (از حاشیه بهمنشیر) رفتند تا عراقیها را دور زده و به پل دست یابند. تعدادی از افراد شرکتکننده در عملیات اسلحه نداشتند و هنگامی که کسی کشته یا زخمی میشد، با اسلحه او میجنگیدند.
سرانجام مهاجمان که تا جاده خسروآباد پیش آمده بودند، به داخل نخلستان عقب رانده شدند. نیروهای محور چپ به نزدیک پلی که عراقیها نصب کرده بودند رسیدند و با انهدام تجهیزات در حال عبور از آن، پل را مسدود و عقبه عراقیها را قطع کردند. عراقیها با مشاهده این وضع نا امیدانه به مقاومتهای پراکنده دست زدند، عدهای هم تسلیم شدند یا به قصد فرار خود را به بهمنشیر انداختند.
در نتیجه این مقاومت مردمی و نظامی، عملیات عراق با شکست مواجه شد و آبادان از سقوط حتمی نجات یافت؛ واقعهای که بعدها رادیو عراق نیز به شکست طرح عملیات خود توسط شخصی به نام “دریاقلی سورانی” اذعان کرد.
به این ترتیب عملیات متوقف کردن پیش روی مهاجمان و عقب راندن آنها تا ساعت ۱ بامداد ۱۰ آبان با موفقیت به پایان رسید.
نحوه شهادت و یادگارهای ملی
پس از این واقعه، دریاقلی به مدافعان آبادان پیوست. چند روز بعد از پیروزی عملیات کوی ذوالفقاری، عراقیها با اطلاعاتی که از جاسوسان خود به دست آورده بود، کلبه گلی دریاقلی سورانی را هدف خمپارهها قرار دادند. دریاقلی سورانی در تاریخ ۲۸ آبان ۱۳۵۹ (با روایتی دیگر ۲۹ آبان) و در سن ۳۵ یا ۳۶ سالگی، در راه انتقال به تهران برای مداوا و بر اثر شدت جراحات در قطار به شهادت رسید.
پیکر پاک او در بهشت زهرای تهران (قطعه ۳۴، ردیف ۹۲) به خاک سپرده شد.
داستان رشادتهای او در کتاب فارسی پایه ششم ابتدایی آمده است. همچنین تندیسی از او سوار بر دوچرخهاش در تهران نصب شده است.
فیلم شب واقعه و دریاقلی سورانی
در سال ۱۳۸۷ فیلم شب واقعه به کارگردانی شهرام اسدی بر اساس زندگی دریاقلی سورانی ساخته شد که در آن حمید فرخنژاد نقش دریاقلی را بازی میکرد. سال بعد و در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر این فیلم برای اولین بار اکران و رکورددار نامزدی جوایز آن شد که در نهایت موفق گردید چهار سیمرغ بلورین این جشنواره را کسب نماید.
حبیب احمدزاده (مستندساز ایرانی) نیز فیلمی مستند، با نام «بهترین مجسمه دنیا» (۹۰–۱۳۸۲) در خصوص دریاقلی سورانی جلوی دوربین برده است.