جندب بن زهیر عامری، یکی از یاران خاص و باوفای حضرت علی (ع) است که نامش در تاریخ صدر اسلام به عنوان نماد «بصیرت» و «پایداری بر حق» ثبت شده است. او از قبیله «بنیعامر» بود و در زمره کسانی قرار داشت که لحظهای در حقانیت راه علی (ع) تردید نکردند. در ادامه، فرازهای مهم زندگی این سردار رشید را بررسی میکنیم.
جندب: از صحابی پیامبر (ص) تا یاوری علی (ع)
جندب بن زهیر از جمله افرادی بود که محضر پیامبر اکرم (ص) را درک کرد و در شمار صحابه ایشان قرار گرفت. اما شهرت اصلی او به دوران پس از پیامبر و وفاداری بینظیرش به ولایت برمیگردد. او در زمانی که بسیاری از بزرگان صدر اسلام دچار لغزش شدند، مسیر حق را گم نکرد.
لقب جندب بن زهیر
لقب وی جندب الخیر بود.از قبیله ازد و از تیره غامد بود.
نام کامل جندب بن زهیر چیست؟
نام کامل وی، جندب بن زهیر بن حارث بن کثیر بن جشم بن شبیع بن مالک بن دهل بن مازن بن ذبیان، است.
جندب در کدام جنگ ها حضور داشت؟
جندب در تمام جنگهای دوران خلافت حضرت علی (ع) (جمل، صفین و نهروان) حضور فعال داشت و از فرماندهان اثرگذار سپاه امام بود.
-
در جنگ جمل: او با قاطعیت در برابر پیمانشکنان ایستاد و در رکاب امام جنگید.
-
در جنگ صفین: جندب فرماندهی بخشی از پیادهنظام سپاه امام علی (ع) را بر عهده داشت. او پیش از شروع جنگ، سخنرانیهای شورانگیزی برای تقویت روحیه سپاهیان ایراد میکرد و آنها را به پایداری در برابر خدعههای معاویه فرا میخواند.
نزول آیه 110 سوره کهف درباره جندب بن زهیر
بنا به نقل ابنعبّاس، آیه «قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکمْ یوحَىٰ إِلَی أَنَّمَا إِلَٰهُکمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ کانَ یرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا یشْرِک بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا» (سوره کهف، ۱۱۰) درباره وى نازل شد که به اخلاص در اعمال و پرهیز از هر شرکى اشاره دارد.
ماجرای جندب و «ساحر» در کوفه
یکی از مشهورترین داستانهای زندگی او مربوط به دوران حکمرانی «ولید بن عقبه» (برادر رضاعی عثمان) در کوفه است. ولید مردی فاسد بود و روزی یک ساحر را به قصر آورد تا با نمایشهای جادویی مردم را سرگرم کند. ساحر در مقابل چشم مردم، سر شخصی را میبرید و دوباره وصل میکرد. جندب بن زهیر که این کار را فریب مردم و ترویج خرافات میدید، شمشیر کشید و سر ساحر را قطع کرد و گفت: «اگر راست میگویی، حالا سر خودت را وصل کن!» این اقدام شجاعانه باعث شد ولید او را زندانی کند، اما جندب با حمایت مردم و به دلیل جایگاه والایش آزاد شد. این واقعه نشاندهنده غیرت دینی و روحیه مبارزه او با انحرافات بود.
شهادت جندب بن زهیر
سرانجام، این سردار باوفا در سال ۳۷ هجری در جریان جنگ صفین به آرزوی دیرینهاش رسید. او در راه دفاع از امام زمان خویش، جانانه جنگید و در خاکریزهای صفین به شهادت رسید. گفته میشود حضرت علی (ع) بر پیکر او حاضر شد و از مقام و منزلت او تجلیل کرد.
ویژگیهای اخلاقی و جایگاه تاریخی
-
زهد و تقوا: جندب به پارسایی و دوری از دنیا شهرت داشت.
-
تسلیم محض ولایت: او از جمله کسانی بود که هیچگاه پیش از امام خود سخن نمیگفت و در سختترین لحظات، گوشبهفرمان بود.
-
صراحت لهجه: او هرگز در برابر بدعتها سکوت نمیکرد، حتی اگر به قیمت زندانی شدنش تمام میشد.