اعمال ام داوود امسال جمعه ۴ دی ۱۴۰۵ انجام میشود که برابر با پانزدهم رجب ۱۴۴۸ است. روزهی این عمل سه روز است و از چهارشنبه ۲ دی (سیزدهم رجب و روز ولادت امام علی علیهالسلام) شروع میشود. این تاریخها از تقویم رسمی ۱۴۰۵ آمده که شورای مرکز تقویم مؤسسهی ژئوفیزیک دانشگاه تهران تنظیم کرده است. آغاز ماه قمری به رؤیت هلال بستگی دارد و اگر رجب یک روز جابهجا شود، این سه روز هم جابهجا میشوند.
فهرست مطالب
این راهنما برای کسی است که میخواهد اعمال ام داوود را در خانه یا در مسجد و هنگام اعتکاف انجام دهد و پیش از روزش بداند چه کارهایی در پیش دارد. ترتیب کارها، فهرست سورهها و جایگزینی که منابع برای خواندن سورههای بلند آوردهاند، در ادامه آمده است. متن کامل عربی دعا و ترجمهاش را میتوانید در مقالهی دعای امداوود در ویکیشیعه یا در مفاتیحالجنان، بخش اعمال نیمهی رجب، بخوانید.
اعمال ام داوود ۱۴۰۵ چه روزی است؟
سه روز سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری را «ایامالبیض» میگویند. در رجب امسال این سه روز به آخر هفتهی اول دی افتاده و روز اولش تعطیل رسمی است. کسانی که به اعتکاف رجب میروند هم همین سه روز را در مسجد میگذرانند؛ جزئیات ثبتنام و شرایطش در مطلب تاریخ اعتکاف ۱۴۰۵ آمده است.
| روز | تاریخ شمسی | تاریخ قمری | میلادی | کار این روز |
|---|---|---|---|---|
| چهارشنبه | ۲ دی ۱۴۰۵ | ۱۳ رجب ۱۴۴۸ | ۲۳ دسامبر ۲۰۲۶ | روزهی اول؛ ولادت امام علی (ع) و تعطیل رسمی |
| پنجشنبه | ۳ دی ۱۴۰۵ | ۱۴ رجب ۱۴۴۸ | ۲۴ دسامبر ۲۰۲۶ | روزهی دوم |
| جمعه | ۴ دی ۱۴۰۵ | ۱۵ رجب ۱۴۴۸ | ۲۵ دسامبر ۲۰۲۶ | روزهی سوم، غسل و نماز ظهر و عصر، سپس اعمال ام داوود |
پانزدهم رجب در تقویم رسمی سالروز رحلت حضرت زینب (س) هم هست. اعمال ام داوود جدا از مراسم این مناسبت است و ترتیب خودش را دارد که در ادامه آمده است.
اعمال ام داوود را به این ترتیب انجام دهید
شیخ عباس قمی این عمل را در مفاتیحالجنان از کتابهای قدیمیتر نقل کرده است. ترتیبی که ویکیشیعه از همین منابع آورده، این است:
- روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم رجب را روزه بگیرید.
- روز پانزدهم، هنگام ظهر غسل کنید.
- نماز ظهر و عصر را با رکوع و سجود آرام بخوانید، در جایی خلوت که چیزی حواستان را پرت نکند و کسی با شما حرف نزند.
- بعد از نماز، رو به قبله صد بار سورهی حمد، صد بار سورهی اخلاص (قل هو الله) و ده بار آیةالکرسی بخوانید.
- سورههایی را که در جدول بعدی آمده، هر کدام یک بار بخوانید.
- رو به قبله دعای ام داوود را بخوانید که «دعای استفتاح» هم نامیده میشود.
- در پایان سجده کنید، دو طرف صورت را بر خاک بگذارید و ذکر سجده را بگویید.
ویکیفقه همین عمل را به نقل از کتاب «اقبالالاعمال» سید بن طاووس کمی کاملتر آورده است: نافلههای ظهر و عصر هم خوانده میشود و میان نماز ظهر و نماز عصر صد بار ذکر «یا قاضِیَ حَوائِجِ الطّالِبین» گفته میشود. در این نقل، خواندن سورهها بعد از نماز عصر است.
سورههایی که در اعمال ام داوود خوانده میشود
چند سوره در منابع با نام قدیمیشان آمدهاند. شمارهی سوره کمک میکند در قرآن یا اپلیکیشن قرآن زودتر پیدایشان کنید.
| نام سوره در متن اعمال | نام رایج | شمارهی سوره |
|---|---|---|
| انعام | انعام | ۶ |
| بنیاسرائیل | اسراء | ۱۷ |
| کهف | کهف | ۱۸ |
| لقمان | لقمان | ۳۱ |
| یس | یس | ۳۶ |
| صافات | صافات | ۳۷ |
| حم سجده | فصلت | ۴۱ |
| حم عسق | شوری | ۴۲ |
| دخان | دخان | ۴۴ |
| فتح | فتح | ۴۸ |
| واقعه | واقعه | ۵۶ |
| تبارک | ملک | ۶۷ |
| ن و القلم | قلم | ۶۸ |
| اذا السماء انشقت | انشقاق | ۸۴ |
| سورههای بعد از انشقاق تا آخر قرآن | بروج تا ناس | ۸۵ تا ۱۱۴ |
اگر نمیتوانید همهی سورهها را بخوانید
به نوشتهی ویکیفقه و به نقل از اقبالالاعمال، کسی که توان تلاوت این سورهها را ندارد، میتواند بهجای آنها هزار بار سورهی توحید بخواند. این جایگزین فقط برای سورههای فهرست بالا آمده است. صد بار حمد و اخلاص، ده بار آیةالکرسی و خود دعا سر جایشان میمانند.
برای کسی که به هر دلیل نمیتواند این سه روز را روزه بگیرد، در منابعی که برای این مطلب بررسی شد جایگزینی ذکر نشده است. اگر چنین وضعی دارید، پاسخ را از دفتر مرجع تقلید خودتان بپرسید.
ذکر سجدهی پایانی
بعد از تمام شدن دعا، در سجده این جمله گفته میشود که متنش در ویکیشیعه آمده است:
اللّهُمَّ لَکَ سَجَدْتُ، وَبِکَ آمَنْتُ، فَارْحَمْ ذُلّی وَفاقَتی وَاجْتِهادی وَتَضَرُّعی وَمَسْکَنَتی وَفَقْری إِلَیْکَ یا رَبِّ.
خدایا! برای تو سجده کردم و به تو ایمان آوردم، پس رحمت آور بر خواریام و تنگدستیام و کوششم و زاریام و درماندگیام و نیازم به سویت ای پروردگار من.
ویکیفقه به نقل از اقبالالاعمال اضافه میکند که خوانندهی دعا تلاش کند هرچند کم، اشکی در چشمش حلقه بزند و این حالت را نشانهی اجابت دعا شمردهاند.
ام داوود که بود و این دعا از کجا آمده است؟
امداوود کنیهی زنی است که نامش را فاطمه یا حبیبه نوشتهاند. او همسر حسن مثنی، پسر امام حسن مجتبی (ع)، و مادر رضاعی امام صادق (ع) بود. کنیهاش را از نام پسرش، داوود، گرفته است.
بر پایهی روایتی که شیخ صدوق در «فضائل الاشهر الثلاثه» و سید بن طاووس در «اقبالالاعمال» آوردهاند، داوود در دورهی منصور دوانیقی، خلیفهی عباسی، زندانی شد و مادرش مدتها از او خبری نداشت. امام صادق (ع) این عمل را به او آموخت. امداوود گفته است که مدتی بعد پسرش به خانه برگشت و گفت او را در نیمهی رجب آزاد کردهاند.
به همین دلیل این دعا به نام راویاش، امداوود، شناخته میشود. نام دیگرش دعای استفتاح است. شیخ طوسی آن را در «مصباحالمتهجد» آورده و کفعمی، علامه مجلسی در «بحارالانوار» و شیخ عباس قمی در مفاتیحالجنان هم نقلش کردهاند.
دعای ام داوود برای چه خوانده میشود؟
به نوشتهی ویکیشیعه، در متن همین روایت آمده است که خداوند درهای آسمان را برای این عمل باز میکند، فرشتگان به اجابتش بشارت میدهند و پاداشش کمتر از بهشت نیست. شیخ طوسی، سید بن طاووس و علامه مجلسی هم این دعا را برای رفع گرفتاری، برآورده شدن خواستهها و برداشته شدن ستم مؤثر دانستهاند.
ویکیفقه از مصباحالمتهجد نقل میکند که انجام این عمل برای برآمدن حاجتها، رفع گرفتاریها و آمرزش گناهان مستحب است. این منابع اثر خاص دیگری، مثلاً برای بیماری یا کاری معین، برای آن ذکر نکردهاند. اگر دنبال ذکرها و دعاهای کوتاهتر برای خانه هستید، مطلب ذکر و دعا برای آرامش در خانواده را ببینید.
پیش از روز پانزدهم، اینها را آماده کنید
- متن دعا را از قبل داشته باشید: مفاتیحالجنان چاپی، اپلیکیشن مفاتیح یا صفحهی ویکیشیعه. دعا طولانی است و پیدا کردنش وسط کار تمرکز را به هم میزند.
- سورههای جدول بالا را در قرآن علامت بگذارید. اگر قرار است هزار بار توحید بخوانید، تسبیح یا شمارنده آماده کنید.
- تلاوت سورهها و دعا زمان زیادی میبرد. اگر بعدازظهر جمعه برنامهی دیگری دارید، از قبل جابهجایش کنید تا کار نیمهتمام نماند.
- اگر معتکف هستید، برنامهی مسجد برای ظهر روز پانزدهم را از مسئول اعتکاف بپرسید تا غسل و نماز را با آن هماهنگ کنید.
اعمال ام داوود در ماههای دیگر و روز عرفه
این عمل به رجب محدود نیست. ویکیفقه به نقل از اقبالالاعمال مینویسد هر کس بخواهد میتواند آن را با همین ترتیب در هر ماه انجام دهد، یعنی با روزهی سیزدهم تا پانزدهم ماه و اعمال روز پانزدهم. همین منبع خواندن دعای ام داوود را در روز عرفه هم سفارششده میداند. اگر رجب امسال فرصت نشد، میتوانید آن را برای ایامالبیض ماه بعد برنامهریزی کنید.





